Phần “kiểm định khác biệt” trả lời câu hỏi: mức đánh giá của các nhóm người trả lời (nam/nữ, nhóm tuổi, thu nhập) có khác nhau không. Biến nhân khẩu học có 2 nhóm dùng Independent Samples T-test; từ 3 nhóm trở lên dùng One-way ANOVA. Bài viết hướng dẫn chạy cả hai trên ResearchSTAT và chọn đúng dòng kết quả cần đọc.
Các bước thực hiện trên ResearchSTAT
- Với 2 nhóm: mở Independent T-test; ô Gợi ý liệt kê sẵn các biến 2 nhóm (ví dụ giới tính) và biến phụ thuộc.
- Với 3 nhóm trở lên: mở One-way ANOVA; hệ thống chọn sẵn hậu kiểm Tukey và Games-Howell.
- Bấm Chạy phân tích cho từng biến nhân khẩu học.
Independent Samples T-test
| Levene F | Levene Sig. | t | df | Sig. (2-tailed) | Mean Difference | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Equal variances assumed | 1.274 | .260 | -2.418 | 398 | .016 | -.142 |
| Equal variances not assumed | -2.431 | 391.6 | .015 | -.142 |
- Đọc Levene Sig. trước: 0,260 ≥ 0,05 nên phương sai hai nhóm bằng nhau → đọc dòng Equal variances assumed.
- Sig. (2-tailed) = 0,016 < 0,05: có khác biệt về sự hài lòng giữa nam và nữ. Mean Difference âm nghĩa là nhóm 1 (nam) thấp hơn nhóm 2 (nữ) 0,142 điểm.
- Nếu Levene Sig. < 0,05 thì đọc dòng Equal variances not assumed.
One-way ANOVA
| Kiểm định | Thống kê | df1 | df2 | Sig. |
|---|---|---|---|---|
| Levene (Based on Mean) | 2.931 | 2 | 397 | .055 |
| ANOVA (F) | 4.862 | 2 | 397 | .008 |
| Welch | 4.705 | 2 | 251.3 | .010 |
- Levene Sig. = 0,055 ≥ 0,05: phương sai đồng nhất → đọc bảng ANOVA; nếu < 0,05 → đọc Welch và hậu kiểm Games-Howell.
- ANOVA Sig. = 0,008 < 0,05: có khác biệt giữa các nhóm tuổi. Xem bảng Post Hoc (Tukey) để biết cặp nhóm nào khác nhau.
- Báo cáo kèm độ lớn hiệu ứng: Eta bình phương 0,01 nhỏ, 0,06 trung bình, 0,14 lớn.
Mẫu viết kết quả
Kết quả Independent Samples T-test cho thấy có sự khác biệt về sự hài lòng giữa nam và nữ (t(398) = -2,418; p = 0,016), trong đó nữ có mức hài lòng cao hơn. Kết quả One-way ANOVA cho thấy có sự khác biệt giữa các nhóm tuổi (F(2, 397) = 4,862; p = 0,008); kiểm định Tukey cho thấy nhóm 18-25 tuổi có mức hài lòng thấp hơn nhóm trên 35 tuổi.
Nhóm có quá ít người (dưới 30) có chạy ANOVA được không?
Được về mặt kỹ thuật nhưng kết quả kém tin cậy. Nên gộp nhóm nhỏ với nhóm gần nghĩa (ở mục Dữ liệu → Biến đổi → Mã hóa lại) rồi chạy lại.
Phân tích tự động có chạy kiểm định khác biệt không?
Có. Phân tích tự động chạy T-test cho tối đa 2 biến 2 nhóm và ANOVA cho tối đa 2 biến nhiều nhóm, mỗi phép là một bước riêng.
